Những chiếc nanh có nọc độc hay nọc độc của rắn, cái nào có trước?

0
87

Rắn có bộ răng chuyên dụng để tiêm chất độc vào con mồi.

Cú đớp nhanh như chớp của rắn là cách hoàn hảo để tiêm nọc độc vào con mồi. Hỗ trợ và tiếp tay cho cuộc tấn công bạo lực này là loài rắn có răng nanh cong dài đã tiến hóa để dùng nọc độc cho bữa ăn tiếp theo của chúng – chất độc gây tổn thương, vô hiệu hóa hoặc thậm chí giết chết nạn nhân của chúng. Nhưng cái nào đến trước: nọc độc hay nanh?

Không giống như một số loài động vật có nanh khác, nanh rắn có khả năng thích nghi cao để hoạt động như một hệ thống phân phối chất độc. Ví dụ, nhiều động vật có răng nanh khác, như chó sói hoặc mèo, sử dụng răng nanh của chúng để đâm và xé thịt. Alessandro Palci, một cộng sự nghiên cứu tại Cao đẳng Khoa học và Kỹ thuật tại Đại học Flinders ở Úc, cho biết, nanh rắn có những rãnh dọc theo hai bên hoặc những lỗ rỗng bên trong răng giúp chúng tiêm nọc độc vào con mồi.

Palci và nhóm của ông đã công bố nghiên cứu gần đây của họ về nanh rắn trên tạp chí Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences vào tháng 8 năm 2021. Nhóm nghiên cứu đã tiết lộ về cách thức phát triển của những chiếc răng chuyên cung cấp nọc độc của rắn.

Những chiếc nanh có nọc độc đầu tiên phát triển dưới dạng rãnh ở chân răng rắn. Các đường rãnh này rất có thể phát triển để giữ cho răng bám chắc vào hàm, vì răng rắn thường có chân răng rất nông, các nhà nghiên cứu nhận thấy. Các rãnh nhăn này, được gọi là plicidentine, giúp hàm có nhiều diện tích bề mặt hơn để bám vào, Palci nói.

Theo nhóm của Palci, những chiếc răng nanh phát triển từ những nếp nhăn này trên răng, những người đã nghiên cứu hình ảnh vi mô 3D về răng nanh của 19 loài rắn và ba loài thằn lằn, cũng như các phiến kính được làm mỏng từ một vài mẫu vật. Ở mọi loài mà các nhà khoa học đã nghiên cứu – những loài có và không có nọc độc, và những loài có và không có răng nanh – họ đều tìm thấy những đường rãnh này, cho thấy chúng có khả năng phát triển ở loài rắn tổ tiên không có nọc độc. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, những con rắn độc đã chọn những đường rãnh sẵn có này để đưa nọc độc vào con mồi.

Palci cho biết: “Điều đặc biệt ở rắn có răng nanh là răng của chúng có những nếp nhăn lớn hơn và sâu hơn nhiều. “Khi một trong những nếp nhăn này phát triển lớn hơn những nếp nhăn khác, nó sẽ tạo thành một rãnh dọc theo răng.”

Rãnh này dẫn chất lỏng độc hại từ các tuyến nọc độc gần đó vào con mồi trong khi rắn cắn. “Những chiếc nanh nọc độc đơn giản nhất chỉ có một rãnh nông trên bề mặt”, Palci nói với Live Science trong một email, nhưng những rãnh này vẫn có khả năng tiêm nọc độc hiệu quả hơn nhiều so với răng rắn.

Palci cho biết: “Ở những loài rắn cao cấp hơn (ví dụ như rắn hổ mang), rãnh sâu đến mức mép của nó gặp nhau, bịt kín rãnh và tạo thành một cấu trúc dạng ống rỗng giống như kim của một ống tiêm,” Palci nói. “Những đường rãnh này đã được chọn lọc qua hàng triệu năm tiến hóa để tạo ra những chiếc răng nanh giống ống tiêm lớn và hiệu quả cao.”

Vậy cái nào đến trước? “Nọc độc, ở một số dạng nhẹ, được cho là đã xuất hiện rất sớm trong tổ tiên chung của rắn và một số loài thằn lằn (một nhóm gọi là Toxicofera)”, Palci nói. “Do đó, nanh nọc phát triển sau khi đã có nọc độc. Sự hiện diện của nọc độc có thể là tiền đề quan trọng cho sự tiến hóa của nanh nọc.”

Rắn là loài khá độc đáo trong quá trình tiến hóa của chúng với những chiếc răng nanh chuyên biệt này. Palci nói: “Nanh nọc độc không thường tiến hóa ngoài loài rắn. Nhưng loài rắn đã thấy chúng rất hữu ích, các loài rắn khác nhau đã độc lập phát triển nanh nọc độc từ plicidentine hết lần này đến lần khác.

Trong số một số loài động vật khác có nanh nọc độc, một số ví dụ thú vị bao gồm:

– Một nhóm nhỏ các loài động vật có vú đào hang ở Caribe được gọi là solenodons trông giống như những con chuột chù béo lùn.
Loài cá nhỏ bé có tên là fang blennies, chúng sử dụng những chiếc nanh của mình để tiết ra một loại nọc độc không gây đau đớn làm giảm huyết áp của nạn nhân.
– Loài bò sát cổ đại, đã tuyệt chủng được gọi là Uatchitodon, chỉ được biết đến khi phát hiện ra răng của chúng.

XEM THÊM: Những điều thú vị về loài rắn

Nguồn:
_https://www.livescience.com/how-venomous-snakes-got-fangs

Bình luận bằng Facebook

comments