Tóm tắt bài viết này
- Nghiên cứu MIT quét não người dùng ChatGPT.
- Phát hiện suy giảm kết nối não & trí nhớ.
- 83.3% không nhớ nội dung vừa viết.
- Lạm dụng AI dẫn đến “nợ nhận thức”.
- Cách dùng AI thông minh: tư duy trước, AI sau.
Thí Nghiệm Gây Chấn Động Của MIT: Não Bạn Khi Dùng ChatGPT Trông Như Thế Nào?
Gần đây, các nhà khoa học tại MIT Media Lab đã công bố một nghiên cứu đột phá mang tên “Your Brain on ChatGPT”.1 Dù cần lưu ý rằng đây là một nghiên cứu sơ bộ và chưa qua bình duyệt chính thức, kết quả của nó vẫn đủ sức gây chấn động.2
Họ đã tuyển 54 tình nguyện viên, chia làm ba nhóm và yêu cầu họ viết các bài luận trong vòng bốn tháng 3:
- Nhóm “Chỉ sử dụng não” (Brain-only): Tự viết mà không có bất kỳ sự trợ giúp nào từ công nghệ.
- Nhóm “Công cụ tìm kiếm” (Search Engine): Được phép dùng Google để tra cứu thông tin.
- Nhóm “LLM” (Large Language Model): Sử dụng ChatGPT để hỗ trợ viết bài.
Trong suốt quá trình, não bộ của những người tham gia được theo dõi bằng máy đo điện não đồ (EEG) để ghi lại mọi hoạt động thần kinh.2 Và kết quả thật sự đáng kinh ngạc.
Những Con Số “Sốc Óc” Đã Được Xác Thực
Đây không phải là những suy đoán suông. Đây là những dữ liệu lạnh lùng mà người biên tập Những Điều Thú Vị đã kiểm chứng kỹ lưỡng từ các báo cáo khoa học.
Mất Trí Nhớ Tạm Thời? 83.3% Người Dùng Không Thể Trích Dẫn Bài Viết Của Chính Mình!
Đây là phát hiện gây sốc nhất. Vài phút sau khi hoàn thành bài viết của mình, những người tham gia được yêu cầu trích dẫn lại một câu bất kỳ trong đó. Kết quả:
- Có tới 83.3% người trong nhóm LLM (Large Language Model) thất bại hoàn toàn, không thể nhớ lại dù chỉ một câu mình vừa viết ra.5
- Trong khi đó, tỷ lệ này ở nhóm “Chỉ sử dụng não” (Brain-only) và nhóm “Công cụ tìm kiếm” (Search Engine) chỉ là khoảng 11%.7
Điều này cho thấy một sự thật đáng báo động: Khi chúng ta “thuê ngoài” việc tư duy cho AI, não bộ dường như không còn mã hóa thông tin đó vào bộ nhớ nữa. Nó giống như việc xem một bộ phim mà không nhớ bất kỳ tình tiết nào.
Kết Nối Thần Kinh Sụt Giảm 47%: Não Bộ Chuyển Sang “Chế Độ Chờ”
Máy quét EEG không nói dối. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng hoạt động kết nối thần kinh trong não bộ giảm mạnh khi có sự can thiệp của công cụ bên ngoài.9 Cụ thể hơn:
- Nhóm “Chỉ sử dụng não” (Brain-only) có 79 kết nối ở dải tần Alpha (liên quan đến sự chú ý và xử lý ngữ nghĩa).
- Nhóm LLM (Large Language Model) chỉ còn 42 kết nối.8
Đây là mức sụt giảm gần 47% trong hoạt động não bộ!.10 Nói một cách dễ hiểu, não của bạn giống như một cơ bắp. Khi bạn để AI “gánh tạ” giùm, cơ bắp đó không được luyện tập và dần chuyển sang trạng thái “nghỉ ngơi” hoặc “chờ”, ngay cả khi bạn đang làm việc.6
Bài Viết “Vô Hồn”: Hiệu Suất Cao Nhưng Thiếu Chiều Sâu
Về mặt kỹ thuật, các bài luận do AI hỗ trợ có thể trông rất ổn, ngữ pháp sạch sẽ. Nhưng khi được các giáo viên tiếng Anh đánh giá, chúng bị nhận xét là “vô hồn”, “máy móc”, “thiếu dấu ấn cá nhân” và “giống hệt nhau”.2 AI có thể tạo ra văn bản, nhưng nó không thể tạo ra chiều sâu từ trải nghiệm và tư duy độc đáo của con người.
Plot Twist: Lạm Dụng AI Có Thể Gây Ra “Nợ Nhận Thức”
Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là “cognitive debt” – “nợ nhận thức”.1 Hãy tưởng tượng thế này: bạn dùng AI để làm việc nhanh hơn, não bạn ít phải gắng sức hơn. Lần sau, khi đối mặt với một nhiệm vụ tương tự, não bạn đã quen với việc “lười biếng” và sẽ cảm thấy việc tự suy nghĩ còn khó khăn hơn trước. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: càng phụ thuộc vào AI, bạn càng ngại tư duy, và càng ngại tư duy, bạn lại càng phải phụ thuộc vào AI.2
Điều đáng lo ngại hơn là hiệu ứng này dường như kéo dài. Trong phiên thí nghiệm cuối cùng, khi nhóm LLM (Large Language Model) bị yêu cầu phải tự viết, não bộ của họ vẫn ở trong trạng thái “kém gắn kết” và “mệt mỏi về mặt nhận thức”.1 Một khi bạn đã quen với việc đi đường tắt, rất khó để quay lại con đường đòi hỏi nỗ lực.
Vậy Lối Thoát Nằm Ở Đâu? Phát Hiện Quan Trọng Nhất Mà Ít Ai Nói Tới
Giữa những tin tức có vẻ tiêu cực, nghiên cứu này lại hé lộ một tia sáng hy vọng – một bí kíp mà những người dùng AI thông thái cần phải biết. Đó là kết quả của nhóm “Chỉ sử dụng não” (Brain-only) khi họ được trao cho ChatGPT ở phiên cuối cùng.
Plot twist: Hoạt động não của họ không những không giảm mà còn tăng vọt!.9
Tại sao lại như vậy? Bởi vì họ đã có một nền tảng tư duy vững chắc. Họ đã tự mình vật lộn với chủ đề, hình thành ý tưởng và cấu trúc của riêng mình. Khi đó, AI không còn là kẻ làm thay, mà trở thành một người trợ thủ, một đối tác để đối thoại và tinh chỉnh ý tưởng.10 Họ chủ động điều khiển công cụ, chứ không bị công cụ dẫn dắt.
Đây chính là thông điệp cốt lõi: Sức mạnh không nằm ở bản thân AI, mà nằm ở người sử dụng nó.
Kết Luận: Đừng Vứt Bỏ AI, Hãy Học Lại Cách “Sử Dụng Chính Mình”
Nghiên cứu của MIT không kêu gọi chúng ta tẩy chay AI. Nó đưa ra một lời cảnh báo và một hướng dẫn quan trọng: hãy sử dụng AI một cách có chủ đích để hỗ trợ, chứ không phải để thay thế tư duy. Tại nhungdieuthuvi.com, chúng tôi tin rằng công nghệ nên phục vụ con người, chứ không phải biến con người thành nô lệ cho sự tiện lợi.
Khuyến nghị thực tiễn
- Tư duy trước, công cụ sau: Luôn tự mình động não, lên dàn ý, và viết bản nháp đầu tiên trước khi nhờ AI hỗ trợ chỉnh sửa hay tìm ý tưởng bổ sung. Đây là cách để “tập thể dục” cho não bộ.
- Sử dụng AI như một người đối thoại: Thay vì ra lệnh “viết cho tôi,” hãy đặt câu hỏi, yêu cầu nó phản biện ý tưởng của bạn, và dùng nó để khám phá các góc nhìn khác mà bạn có thể đã bỏ qua.
Team “từng nghĩ AI là vạn năng” trong các ông bà hãy comment nhé! Các ông bà đã bao giờ cảm thấy “lú” sau khi dùng ChatGPT quá nhiều chưa?
Giải thích thuật ngữ
- Mind-blown: Cảm giác choáng ngợp, cực kỳ bất ngờ trước một thông tin mới, giống như tâm trí “nổ tung” và thay đổi hoàn toàn nhận thức của bạn.
- Plot twist: Một cú ngoặt bất ngờ trong câu chuyện, làm thay đổi hoàn toàn hướng đi hoặc ý nghĩa của các sự kiện đã được kể trước đó.
XEM THÊM:
>> INFOGRAPHIC VỀ BÀI VIẾT NÀY
>> Brain Rot: Giải Mã Hiện Tượng Khiến Não Bộ suy giảm nhận thức hoặc trí tuệ Vì YouTube & TikTok – Khoa Học Nói Gì?
Bài viết được tổng hợp tự động bằng AI, cân nhắc khi sử dụng lại thông tin từ bài viết này.
Nguồn trích dẫn
- ChatGPT users show alarming drop in brain activity: MIT study – YourStory.com, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://yourstory.com/ai-story/mit-study-chatgpt-users-reduced-neural-activity
- ChatGPT’s Impact On Our Brains According to an MIT Study | TIME, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://time.com/7295195/ai-chatgpt-google-learning-school/
- Overview ‹ Your Brain on ChatGPT — MIT Media Lab, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.media.mit.edu/projects/your-brain-on-chatgpt/overview/
- Is ChatGPT making us dumb? MIT brain scans reveal alarming truth …, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://m.economictimes.com/magazines/panache/is-chatgpt-making-us-dumb-mit-brain-scans-reveal-alarming-truth-about-ais-impact-on-the-human-mind/articleshow/121955720.cms
- MIT just proved how ChatGPT impacts our brains – YouTube, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=y9WkrRhFF0s&pp=0gcJCfwAo7VqN5tD
- ChatGPT Memory Loss: MIT Study Shows 83% Can’t Remember What They Wrote, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://thewritingking.com/chatgpt-stupid/
- Brain Scans of ChatGPT Users Reveal Troubling Results – Men’s Journal, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.mensjournal.com/news/brain-scans-of-chatgpt-users-reveal-troubling-results
- Brain Study Shows ChatGPT Actually Makes You Dumber – 80 Level, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://80.lv/articles/brain-study-shows-chatgpt-actually-makes-you-dumber
- (PDF) Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task – ResearchGate, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.researchgate.net/publication/392560878_Your_Brain_on_ChatGPT_Accumulation_of_Cognitive_Debt_when_Using_an_AI_Assistant_for_Essay_Writing_Task
- MIT study finds ChatGPT use may impair brain function and memory over time | Fox News, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.foxnews.com/health/chatgpt-could-silently-rewiring-your-brain-experts-urge-caution-long-term-use
- New MIT study suggests that too much AI use could increase cognitive decline, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.nextgov.com/artificial-intelligence/2025/07/new-mit-study-suggests-too-much-ai-use-could-increase-cognitive-decline/406521/
- MIT Study Warns: ChatGPT Could Be Lowering Your Brain Capacity | Fello AI, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://felloai.com/2025/06/mit-study-warns-chatgpt-could-be-lowering-your-brain-capacity/
- How ChatGPT May Be Impacting Your Brain – Psychology Today, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.psychologytoday.com/us/blog/urban-survival/202506/how-chatgpt-may-be-impacting-your-brain
- Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task — MIT Media Lab, truy cập vào tháng 8 3, 2025, https://www.media.mit.edu/publications/your-brain-on-chatgpt/
